Odpowiedź na pytanie, ile rozkłada się plastik, może opierać się tylko na szacunkach. Ponad 9 mld ton tworzyw sztucznych wyprodukowanych od 1950 r. wciąż istnieje bowiem na świecie w jakiejś formie[1]. A produkcja plastiku na masową skalę trwa. Jej połowę stanowią opakowania, butelki i inne tworzywa PET, które są używane raz, a później trafiają na śmietnik. Jak ich obecność wpływa na środowisko?
Tworzywa sztuczne zdobyły popularność ze względu na nieprzeciętną wytrzymałość, niewielką wagę i długą żywotność. Nadaje im to dużą użyteczność, ale jednocześnie sprawia, że bardzo trudno się ich pozbyć. Szacuje się, że czas rozkładu plastiku wynosi od 20 do nawet 1000 lat w zależności od rodzaju materiału, budowy i wielkości. Dla przykładu plastikowa torba potrzebuje na rozkład 20 lat, słomka – 200, natomiast szczoteczka do zębów aż 500. A ile rozkłada się plastikowa butelka? Według WWF około 450 lat[2].
Wyjaśnienie, dlaczego rozkład plastiku trwa tak długo, jest proste: jako że tworzywa sztuczne nie są naturalne, w przyrodzie brakuje organizmów, które mogłyby je rozłożyć. W efekcie butelka PET czy inny plastikowy przedmiot nigdy nie znikają z powierzchni Ziemi całkowicie. Pod wpływem promieni słonecznych, utleniania albo tarcia rozpadają się na mniejsze cząsteczki. Najpierw zamieniają się w niewidoczny gołym okiem mikroplastik, a później trudno dostrzegalny nawet pod mikroskopem nanoplastik[3].
Dowiedz się, jak wygląda recykling plastiku
Na plażach, wodach przybrzeżnych i w strumieniach najczęściej zalegają butelki PET i opakowania[5], które stanowią najważniejszą część całej produkcji tworzyw sztucznych[6].
Gdy mikroplastik dostaje się do gleby, podnosi się jej PH i zmniejsza aktywność biologiczną mikroorganizmów[7]. Z kolei plastik w oceanach generuje straty w turystyce i rybołówstwie oraz stanowi poważne zagrożenie dla środowiska, klimatu i organizmów żywych.
Nagrzane słońcem kawałki wydzielają gazy cieplarniane odpowiedzialne za globalne ocieplenie[8]. Jednocześnie bardzo często pełnią funkcję środka transportu dla obcych gatunków inwazyjnych, które negatywnie oddziałują na różnorodność[9]. Na tym jednak nie koniec, bo ptaki, ryby i ssaki morskie zaplątują się w większe fragmenty plastikowych odpadów, a mniejsze połykają. Ostre cząstki powodują skaleczenia, wrzody, upośledzenia ruchu i – w najgorszym przypadku – prowadzą do bolesnej śmierci. Szacuje się, że na skutek tego rocznie ginie ponad 1 000 000 zwierząt wodnych[10].
Wpływ mikroplastiku na zdrowie jest przedmiotem badań naukowych.
Zamiast butelek jednorazowych możesz wybrać ich wielorazowe odpowiedniki, np. My Only Bottle.
Tworzywa PET powodują nie tylko zanieczyszczenie oceanów. Około 4% nieodnawialnych złóż ropy naftowej wykorzystuje się jako surowiec do ich produkcji, a drugie tyle zużywa na energię[14]. Do wytworzenia 1 kg plastiku potrzeba ok. 6 litrów wody[15] oraz od 62 do 108 MJ energii[16]. (Dla porównania do podgrzania wody na herbatę wykorzystujesz ok. 0,31425 MJ).
Proces ich powstawania składa się z kilku kroków:
Produkcja plastiku nie tylko zużywa ograniczone zasoby paliw kopalnych. Powoduje też wysoką emisję CO2 w efekcie reakcji chemicznych i zużycia energii (4832 kg CO2 Eq[18]), co przyczynia się do globalnego ocieplenia. Warto zastanowić się, czy produkt do jednorazowego użytku to zawsze najlepszy wybór.
Masowa produkcja wody butelkowanej wydaje się w tym kontekście szczególnie niezrozumiała. Do kosztu, jaki ponosi środowisko przy wytwarzaniu plastiku, trzeba jeszcze dodać zużycie energii i wody potrzebne do zamknięcia wody pitnej w butelce. Zanim produkt trafi na sklepową półkę, musi przejść długi proces. Zaczyna się on od wydobycia wody, jej oczyszczenia i ewentualnie nasycenia CO2. Następnie trzeba jeszcze pozyskać plastikowe butelki, oczyścić je, napełnić i nakleić na nie etykietę.
W tym czasie do wyprodukowania jednej butelki z wodą wykorzystuje się od 5,2 do 10,2 MJ energii na litr oraz sześć razy więcej wody niż mieści się w butelce[20]! Tymczasem woda z kranu, gazowana w domu w saturatorze, to wygodna alternatywa dla wody kupowanej w butelkach. O tym, dlaczego warto ją pić, przeczytasz w artykule: 7 powodów, dlaczego nie powinniśmy pić wody butelkowanej.
U ponad 99,9% mieszkańców Polski w kranie płynie woda zdatna do picia[21]. A dzięki ekspresowi SodaStream może być zawsze dostępna również w formie z bąbelkami lub gazowanego napoju. Jedyne czego potrzebujesz, to czysta kranówka oraz pełny cylinder CO2. Wymienisz go w punktach partnerskich lub otrzymasz od kuriera, który w tym samym czasie odbierze pusty nabój do ponownego napełnienia. Czy wiesz, że w ten sposób ograniczysz zużycie nawet 442 butelek PET w ciągu roku?
Korzystanie z SodaStream jest banalnie proste i wygodne! Napełnij butelkę wodą, umocuj w ekspresie, wciśnij przycisk od 1 do 7 razy dla uzyskania pożądanej intensywności bąbelków i ciesz się smakiem świeżo gazowanej wody. A jeśli nabierzesz ochoty na ulubioną Pepsi albo Mirindę? Dolej kilka kropel syropu, wymieszaj i gotowe. Wybierając model SodaStream Art
Wodą z bąbelkami ugasisz pragnienie nie tylko w domu, ale też w pracy albo na spacerze. Wystarczy, że będziesz mieć ze sobą butelkę dołączoną do zestawu. Jest przyjazna zdrowiu, stylowa, poręczna i posłuży ci znacznie dłużej niż 1 dzień. Butelkę ze szkła możesz wykorzystywać do bąbelkowania wielokrotnie, a z tworzywa sztucznego – przez trzy lata. Po tym czasie straci szczelność i inne pierwotne właściwości. Wciąż przyda ci się jednak do przechowywania wody niegazowanej i innych napojów.
Wybierając ekspres do gazowania wody SodaStream, możesz cieszyć się ulubionymi bąbelkami, korzystając z wielorazowej butelki. Przyłączysz się?
[1] https://eu.boell.org/sites/default/files/2021-01/Plastic%20Atlas%202019%202nd%20Edition.pdf
[2] https://www.wwf.org.au/news/blogs/the-lifecycle-of-plastics
[3] https://www.plasticsoupfoundation.org/en/plastic-problem/plastic-environment/break-down/
[5] https://www.watercalculator.org/posts/recycle-plastic/
[6] https://eudl.eu/pdf/10.4108/eai.24-10-2018.2280596
[7] https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fenvs.2021.675803/full
[8] https://www.wwf.org.au/news/blogs/plastic-waste-and-climate-change-whats-the-connection
[9] https://serc.si.edu/research/projects/invasive-species-rafting-ocean-plastics
[10] https://plasticoceans.org/the-facts/
[14] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2873021/
[15] https://www.watercalculator.org/posts/recycle-plastic/
[16] https://northamericanforestfoundation.org/energy-costs/
[18] https://eudl.eu/pdf/10.4108/eai.24-10-2018.2280596
[20] https://plasticoceans.org/the-facts/
[21] https://www.gov.pl/web/gis/raport-o-jakosci-wody-przeznaczonej-do-spozycia-przez-ludzi-za-lata-2017-2019
